Rodzina von Randow

Konrad von Randow

Konrad von Randow (1799–1864) był majorem w armii pruskiej, śląskim szlachcicem oraz deputowanym powiatowym, najbardziej znanym jako fundator neogotyckiego pałacu w Boguszycach (znanego jako Schloss Randowshof) koło Oleśnicy.

Urodził się 26 lutego 1799 roku w Boguszycach, a zmarł 29 marca (lub sierpnia) 1864 roku w swoim majątku. Był synem Leopolda Heinricha von Randow i Beate Henriette Eleonore von Koschembahr und Skorkau.

W XIX wieku Boguszyce (jako Bogschütz) były podzielone na dwie odrębne jednostki: wieś oraz dobra rycerskie (majątek ziemski). Konrad von Randow nie był urzędnikiem samej wsi, lecz potężnym właścicielem ziemskim i deputowanym powiatowym, który całkowicie zdominował życie lokalnej społeczności.

Jego działalność w Boguszycach skupiała się na trzech kluczowych obszarach:

1. Zjednoczenie i rozbudowa majątku Konrad otrzymał w spadku rozproszone dotąd dobra:
- Boguszyce (główną część wsi),
- Damnik (Damnig),
- Rzędów (Randowshof).
Połączył je w jeden gigantyczny organizm gospodarczy, który w szczytowym momencie liczył ponad 880 hektarów ziemi. Zarządzał ogromnym folwarkiem, w skład którego wchodziło kilkanaście budynków gospodarczych, stawy rybne, młyn wodny oraz zakłady przetwórcze. Dawał tym samym zatrudnienie i dach nad głową większości mieszkańców tamtejszej gminy.

2. Budowa neogotyckiego pałacu (Randowhof)

3. Funkcje polityczne i administracyjne
Jako szlachcic i oficer armii pruskiej w stanie spoczynku (Major a.D.), Konrad pełnił prestiżową funkcję deputowanego powiatowego (Kreisdeputierter) w Oleśnicy.

Oznaczało to, że:
- Reprezentował interesy Boguszyc oraz całego regionu przed władzami w Oleśnicy i we Wrocławiu.
- Brał udział w podejmowaniu decyzji podatkowych, budżetowych oraz administracyjnych dotyczących lokalnej infrastruktury (dróg, melioracji rzek).
- Jako patron miejscowego kościoła ewangelickiego dbał o jego stan techniczny i finanse, co miało bezpośredni wpływ na codzienne życie religijne mieszkańców gminy.

Dzięki zamożności i pozycji Konrada von Randow, Boguszyce w połowie XIX wieku przeżywały swój największy rozkwit gospodarczy i architektoniczny.

W 1828 roku poślubił Charlotte Ottilie Idę von Lieres und Wilkau. Małżeństwo doczekało się sześciorga dzieci.

Konrad von Randow oraz jego żona Charlotte Ottilie Ida spoczywają na dawnym cmentarzu ewangelickim w Boguszycach. Cmentarz uległ zniszczeniu.

Charlotte Ottilie Ida von Lieres und Wilkau

Charlotte Ottilie Ida urodziła się 7 kwietnia 1810 roku w Stephanshayn (Szczepanów) koło Świdnicy. Pochodziła ze starego śląskiego rodu von Lieres und Wilkau, który posiadał liczne majątki na Dolnym Śląsku. Była córką Karla Ferdinanda Friedricha Ottona von Lieres und Wilkau oraz wpływowej Charlotty Eleonore Karoline z domu Riemer von Riemberg wywodząca się z linii Dürrjentsch (Radomierzyce) tuż pod Wrocławiem.

To właśnie w podwrocławskim majątku swojej matki, 23 października 1828 roku, zaledwie 18-letnia Charlotte poślubiła starszego od niej o jedenaście lat majora Konrada von Randow. Małżeństwo to połączyło dwie potężne fortuny ziemskie.
23 października 1828 roku w Dürrjentsch (obecnie wieś Radomierzyce) poślubiła Konrada von Randow.

Jako pani na Boguszycach, Charlotte Ottilie Ida cieszyła się ogromnym bogactwem, jednak jej życie osobiste było naznaczone wielkim cierpieniem. Urodziła sześcioro dzieci, niestety wszyscy jej czterej synowie umarli w dzieciństwie. Charlotte musiała pochować wszystkich swoich męskich potomków, co w tamtych czasach oznaczało wygaśnięcie linii rodowej w linii męskiej oraz konieczność przekazania majątku córkom.

Charlotte Ottilie Ida von Lieres und Wilkau wprowadziła do Boguszyc motyw jelenia, obecny w jej herbie rodowym. Z czasem jeleń stał się samodzielnym, oficjalnym symbolem gminy Boguszyce i znalazł się na jej pieczęci.

Charlotte przeżyła męża o siedemnaście lat i doświadczyła długiego wdowieństwa. Jako wdowa zarządzała domem, nadzorowała życie dworskie i wspierała swoje córki w zarządzaniu gigantycznymi dobrami. Cieszyła się ogromnym szacunkiem lokalnej społeczności aż do swojej śmierci 16 czerwca 1881 roku. Zgodnie ze swoją wolą, spoczęła obok męża i zmarłych w dzieciństwie synów na przykościelnym cmentarzu w ukochanych Boguszycach.

Charlotte Henriette Ida von Randow

Ida urodziła się 29 października 1829 roku w podwrocławskim majątku Dürrjentsch (dzisiejsze Radomierzyce). Dorastała w okresie, gdy jej ojciec, Konrad von Randow, realizował ambitny plan wznoszenia wspaniałego, neogotyckiego pałacu w Boguszycach-Rzędowie. 4 listopada 1857 roku, mając 28 lat, Ida poślubiła hrabiego Emila Gottloba Friedricha Wilhelma von Richthofena (1830–1882). Było to klasyczne dla ówczesnej arystokracji małżeństwo sojusznicze - pan młody wywodził się ze starej i potężnej śląskiej rodziny hrabiów von Richthofen. Mąż Idy nie posiadał własnego tak dużego majątku, dlatego po ślubie zaangażował się bezpośrednio w sprawy żony. Został oficjalnym dzierżawcą i administratorem dóbr w Boguszycach, zdejmując z barków teścia, a później wdowy, trud codziennego zarządzania setkami hektarów pól, gorzelnią oraz młynem wodnym. Małżeństwo zamieszkało w pałacu w Boguszycach (nazywanym Randowhof). Choć para nie doczekała się potomstwa, ich małżeństwo uchodziło za zgodne, a Emil zarządzał majątkiem aż do swojej przedwczesnej śmierci jesienią 1882 roku. Po śmierci ojca w 1864 roku oraz męża w 1882 roku, Ida stała się główną postacią w Boguszycach. Przez 51 lat (od 1864 aż do swojej śmierci w 1915 roku) figurowała w pruskich księgach wieczystych jako oficjalna współwłaścicielka pałacu i dóbr rycerskich (882,06 ha, dla przybliżenia to kwadrat o boku ok 3×3 km) Zarządzała nimi wspólnie ze swoją siostrą Anną von Prittwitz, tworząc unikalny, kobiecy duet na czele wielkiego śląskiego majątku ziemskiego.

W tym okresie Ida prowadziła dom otwarty w boguszowickim pałacu, goszcząc śląską szlachtę i urzędników z Oleśnicy i Wrocławia.
Finansowo wspierała lokalną społeczność ewangelicką i dbała o utrzymanie szachulcowego kościoła w Boguszycach.

Ida dożyła bardzo sędziwego wieku 85 lat. Końcówka jej życia przypadła na wybuch I wojny światowej w 1914 roku, która zwiastowała powolny koniec świata wielkiej śląskiej arystokracji. Pod koniec życia schorowana hrabina przeniosła się z pałacu do pobliskiej Oleśnicy, gdzie miała zapewnioną lepszą opiekę medyczną i bliższy kontakt z miejską elitą. Zmarła tam 4 lutego 1915 roku, zamykając ważny rozdział w dziewiętnastowiecznej historii Boguszyc.

W odróżnieniu od swoich rodziców, nie spoczęła na wiejskim cmentarzu w Boguszycach. Zgodnie z zachowanymi dokumentami, zmarła 4 lutego 1915 roku w pobliskiej Oleśnicy i tam została pochowana. Cmentarz Ewangelicki w Oleśnicy: Hrabina spoczęła na tak zwanym Nowym Cmentarzu (niem. Neuer Friedhof), zlokalizowanym naprzeciwko dawnego cmentarza miejskiego przy dzisiejszej ul. Wojska Polskiego. Była to główna nekropolia dla zamożnych i szlacheckich rodów wyznania ewangelickiego z rejonu Oleśnicy. Powojenna likwidacja. Cmentarz ten przetrwał II wojnę światową, jednak w latach 60. i 70. XX wieku władze PRL podjęły decyzję o jego całkowitej likwidacji i zatarciu śladów po dawnych niemieckich mieszkańcach. Zniszczono wówczas ogrodzenia, monumentalną bramę wejściową oraz setki zabytkowych grobowców. Teren dawnej nekropolii, na której pochowano Charlotte Henriette Idę, został przekształcony w obszar zielony oraz częściowo zajęty pod budownictwo mieszkaniowe i infrastrukturę miejską wzdłuż ul. Wojska Polskiego. Jej fizyczny nagrobek nie przetrwał do dzisiejszych czasów.

Heinrich Leopold Friedrich von Randow

Urodził się w 1832 roku na Śląsku (w Boguszycach), jako wyczekiwany męski dziedzic fortuny zgromadzonej przez rody von Randow i von Koschembahr.

Jego wczesne dzieciństwo upłynęło w starym dworze i rodzinnym folwarku w Boguszycach, w którym mieszkali wraz z matką Konrada - Beate Henriette Eleonore von Koschembahr (w podeszłym wieku przeprowadziła się do syna ze swojego majątku w Ose. Zmarła w wieku 77 lat, rok przed Heinrichem).

Kiedy miał około 7–8 lat (w 1839 roku), jego ojciec Konrad rozpoczął spektakularną budowę nowej, rodowej rezydencji – neogotyckiego pałacu w Boguszycach. Heinrich spędził swoje ostatnie lata, obserwując powstawanie tego monumentalnego zamku, którego w przyszłości miał stać się głównym dziedzicem.

Jako najstarszy syn miał w przyszłości przejąć nie tylko nowo budowany, neogotycki pałac, jak również ogromne dobra rycerskie w Boguszycach. Jego nagłe odejście głęboko dotknęło rodziców.

Na co umarł Heinrich Leopold Friedrich von Randow?
Dokładna, medyczna przyczyna śmierci chłopca nie zachowała się w powszechnie dostępnych kronikach miejskich ani rodowych.
W XIX wieku, przed rozwojem antybiotyków i nowoczesnej medycyny, śmiertelność wśród dzieci (nawet z najbogatszych rodzin szlacheckich) była ogromna.

Śmierć Heinricha w wieku zaledwie 11 lat, a także późniejsze zgony jego trzech młodszych braci (Roberta, Leo i Maximiliana), były najprawdopodobniej wynikiem jednej z panujących wówczas nieuleczalnych chorób zakaźnych (takich jak szkarlatyna, błonica, tyfus lub gruźlica), które regularnie dziesiątkowały ówczesne wielodzietne rodziny.

Został pochowany w rodzinnej kwaterze grobowej przy zabytkowym kościele w Boguszycach.

Spoczął na przykościelnym cmentarzu ewangelickim, gdzie później pochowano również jego rodzeństwo oraz rodziców (Konrada i Charlotte Ottilie).
Z powodu powojennych zniszczeń, wysiedleń ludności niemieckiej oraz późniejszego zaniedbania i likwidacji starych ewangelickich nagrobków przez władze komunistyczne, jego indywidualny, dziewiętnastowieczny pomnik nagrobny nie przetrwał do czasów współczesnych.

Robert von Randow

Robert von Randow był drugim synem majora Konrada von Randow i Charlotte Ottilie Idy von Lieres und Wilkau.

Jego losy stanowią część tragicznej historii sukcesji majątku w Boguszycach.

Urodził się w 1837 roku w starym rodzinnym majątku Boguszyce koło Oleśnicy. Zmarł w 1838 roku, przeżywszy zaledwie rok (był niemowlęciem).

Urodził się jako młodszy brat wspomnianego wcześniej Heinricha Leopolda. Jego błyskawiczna śmierć głęboko dotknęła rodziców i zapoczątkowała serię nieszczęść.

Zastanawia fakt, że nadano mu tylko jedno imię. Jego bracia otrzymali po kilka imion, co było w tej rodzinie normą. Czy już w chwili narodzin przeczuwano, że jego los będzie inny? A może był to jedynie przypadek? Tym bardziej że jego ojciec, Konrad von Randow, również nosił tylko jedno imię.

Robert został pochowany w rodowej kwaterze na cmentarzu ewangelickim przy kościele w Boguszycach.

Charlotte Ottilie Wilhelmine Anna von Randow

Urodziła się 12 listopada 1840 roku w Boguszycach koło Oleśnicy. Była czwartym z kolei dzieckiem majora Konrada i Charlotte.

Choć urodziła się jako młodsza siostra, tragiczne i przedwczesne zgony wszystkich jej czterech braci sprawiły, że wraz ze starszą siostrą (Charlotte Henriettą Idą) stały się jedynymi sukcesorkami potężnego majątku.

Do 10 roku życia wychowywała się w starym majątku w Boguszycach, potem w wybudowanym przez ojca reprezentacyjnym pałacu w Boguszycach-Rzędowie (Randowhof).

4 listopada 1862 roku, mając 22 lata poślubiła Gustava Victora von Prittwitz und Gaffron (1831–1884), który był kapitanem armii królewsko-pruskiej w stanie spoczynku. Wywodził się on z jednego z najstarszych i najbardziej rozgałęzionych śląskich rodów szlacheckich. Ślub odbył się w Boguszycach.

Jej mąż zmarł stosunkowo wcześnie, bo 3 sierpnia 1884 roku w Oleśnicy. Anna została wdową w wieku 44 lat i przeżyła jako wdowa kolejne 45 lat.

Przez całe dorosłe życie Anna była silnie związana z rodzinnym majątkiem (liczącym w szczytowym momencie ponad 882 hektary)

Wspólne rządy (1867–1915):
Przez blisko pół wieku figurowała w pruskich dokumentach podatkowych i księgach ziemskich jako oficjalna współwłaścicielka pałacu i dóbr rycerskich w Boguszycach, dzieląc ten tytuł ze swoją starszą siostrą, hrabiną Idą von Richthofen.
Podczas gdy siostra mieszkała w pałacu, Anna, jako mieszkanka pobliskiej Oleśnicy, aktywnie angażowała się w administrację i sprawy urzędowe posiadłości.

Samodzielne rządy (1915–1921):
Po śmierci siostry Idy w 1915 roku (w czasie trwania I wojny światowej) Anna została jedyną, samodzielną właścicielką całego klucza dóbr w Boguszycach.

Podobnie jak jej siostra, Anna stanęła przed poważnym problemem braku bezpośredniego, męskiego dziedzica, który mógłby utrzymać nazwisko i majątek von Randow w Boguszycach. W związku z tym podjęła strategiczną decyzję o przekazaniu majątku.

W 1921 roku oddała dobra w dzierżawę rotmistrzowi Eduardowi Waldemarowi von Randow (1876–1945), który pochodził z innej, spokrewnionej linii tego rodu (z Wilkowa). Zapewniła mu pełną sukcesję, dzięki czemu w 1926 roku (lub ostatecznie w formie zapisu spadkowego po jej śmierci) Waldemar stał się oficjalnym panem na pałacu Randowhof, ratując w ten sposób posiadłość przed przejściem w obce ręce.

Anna dożyła wyjątkowo sędziwego wieku. Zmarła 7 lipca 1929 roku w Oleśnicy w wieku 88 lat. Wraz z jej odejściem definitywnie zamknęła się epoka bezpośrednich dzieci budowniczego pałacu, Konrada von Randow.

Podobnie jak jej starsza siostra, Ida, nie została pochowana na wiejskim cmentarzu w Boguszycach, lecz na głównej, miejskiej nekropolii szlacheckiej (tzw. Nowym Cmentarzu - Neuer Friedhof) przy dzisiejszej ul. Wojska Polskiego w Oleśnicy.
Cmentarz ten został całkowicie zlikwidowany przez władze PRL w latach 60. i 70. XX wieku. Niemieckie nagrobki i rodzinne grobowce zrównano z ziemią.

Leo Bogislaw Dieu-donné von Randow

Leo Bogislaw Dieu-donné von Randow urodził się 2 stycznia 1844 roku w rodowym majątku w Boguszycach koło Oleśnicy. Był piątym dzieckiem i trzecim z kolei synem pruskiego majora Konrada von Randow oraz jego żony Charlotte Ottilie Idy z domu von Lieres und Wilkau. Jego krótkie życie wpisuje się w serię nieszczęść, jakie dotknęły męską linię rodziny w pałacu w Boguszycach.

Nadane mu imiona niosły ogromną siłę - "Lew Bogusław Boży Dar z Randow" prawdopodobnie odzwierciedlały ogromną radość i nadzieję rodziców, którzy po stracie drugiego syna (Roberta, zm. 1838) oraz najstarszego syna Heinricha (zmarłego w 1843 roku), widzieli w nowo narodzonym chłopcu kolejną szansę na przedłużenie rodu i przetrwanie nazwiska.

Niestety, nadzieje te okazały się płonne. Leo Bogislaw zmarł 17 marca 1849 roku w Boguszycach, mając zaledwie 5 lat.

Został pochowany w rodzinnej kwaterze na przykościelnym cmentarzu ewangelickim w Boguszycach, obok swoich zmarłych braci.

Z powodów powojennych zniszczeń, jego indywidualny nagrobek nie dotrwał do naszych czasów. Śmierć pięcioletniego „Daru od Boga” była potężnym ciosem dla całej rodziny i pozostawiła rodziców z jedynym pozostałym przy życiu synem, Maximilianem Guido.

Maximilian Guido von Randow

Maximilian Guido von Randow był szóstym, najmłodszym dzieckiem majora Konrada von Randow oraz Charlotte Ottilie Idy z domu von Lieres und Wilkau.

Urodził się 22 października 1847 roku w rodowym majątku Boguszyce koło Oleśnicy.

Przyszedł na świat w okresie, gdy w grobowcu spoczywało już trzech jego starszych braci (Heinrich, Robert i Leo).

Jako jedyny żyjący syn stał się ostatnią nadzieją rodziców na przedłużenie linii i uratowanie nazwiska von Randow dla majątku Boguszyce.

Niestety, los okazał się bezwzględny. Maximilian Guido zmarł 28 września 1852 roku w Boguszycach, mając zaledwie 4 lata (brakowało mu niespełna miesiąca do 5. urodzin).

Jego śmierć ostatecznie przypieczętowała tragiczny los sukcesji męskiej linii tego rodu w Boguszycach.

Spoczął obok swoich braci i babki na cmentarzu ewangelickim przy kościele szachulcowym w Boguszycach.