Szkoła ewangelicka
Historia boguszyckiej szkoły nie jest historią jednego budynku. Miejscowa placówka w kolejnych okresach korzystała z dwóch różnych siedzib: budynku pod numerem 72 oraz późniejszej szkoły pod numerem 63.
Oba obiekty przetrwały, lecz ich dalsze losy potoczyły się inaczej. Pierwszy stał się domem mieszkalnym, drugi po zakończeniu działalności szkolnej służył mieszkańcom jako świetlica wiejska.
Od reformy szkolnej do dwóch siedzib
Początków zorganizowanego szkolnictwa w Boguszycach należy szukać w czasach, gdy wieś należała do ewangelickiego księstwa oleśnickiego. Nauczanie pozostawało wówczas ściśle związane z miejscową parafią, a szkoła stanowiła część życia religijnego i społecznego wsi.
Nie wiadomo, kiedy dokładnie rozpoczęto w Boguszycach regularne nauczanie. Pierwsza znana obecnie wzmianka odnosząca się bezpośrednio do miejscowej szkoły pochodzi z 1845 roku. Nie musi to jednak oznaczać, że placówkę utworzono właśnie wtedy. Mogła istnieć wcześniej, lecz nie zachowały się dokumenty pozwalające wskazać dokładną datę jej założenia.
Historia szkoły wiąże się z dwoma budynkami. Starszym był obiekt pod numerem 72, wcześniej związany z folwarkiem. W późniejszym okresie szkołę przeniesiono do budynku pod numerem 63, przedstawionego na pocztówce z 1913 roku.
Dostępne materiały nie wskazują, aby były to dwie niezależne szkoły działające równocześnie. Najbardziej prawdopodobne jest, że jedna placówka zmieniła swoją siedzibę.
Książę Sylwiusz Nimrod i reforma szkolna
Sylwiusz Nimrod Wirtemberski objął władzę w księstwie oleśnickim w połowie XVII wieku. Jego rządy przypadły na okres odbudowy po zniszczeniach wojny trzydziestoletniej.
W 1664 roku książę wydał konstytucję kościelną regulującą życie religijne, administrację parafialną oraz funkcjonowanie szkół. Reforma zakładała rozwój nauczania związanego z miejscowymi kościołami ewangelickimi.
Pkt. 2 brzmi "W całym księstwie, przy każdym kościele, ma być powołana szkoła. W szkołach tych mają uczyć odpowiedni ludzie. (...). Wszystkie dzieci, które ukończyły sześć lat mają obowiązek chodzić do szkoły. Obowiązkowa przerwa w nauce ma być w okresie żniw. Prowadzący szkołę (Schulhalter) ma prawo pobierania opłaty za udzielane lekcje". Postanowiono, że dzieci w wieku 6 do 9 lat, zobowiązane są do uczęszczania do szkoły elementarnej.
Na wsiach rolę nauczyciela często powierzano osobie związanej z parafią — organiście, kantorowi, kościelnemu albo pisarzowi gminnemu. Uczono przede wszystkim czytania, pisania, rachunków, religii oraz pieśni kościelnych.
Reforma z 1664 roku nie dowodzi, że szkoła w Boguszycach rozpoczęła działalność dokładnie w tym czasie. Pokazuje jednak podstawy prawne i organizacyjne, w których mogło rozwijać się miejscowe szkolnictwo.
Od folwarku do szkoły
Starsza siedziba szkoły wiąże się z budynkiem pod numerem 72. Obiekt nie powstał pierwotnie jako szkoła. Był częścią miejscowego zespołu folwarcznego i pełnił funkcję dawnego dworu lub domu zarządcy majątku.
W późniejszym okresie budynek został przystosowany do potrzeb szkoły ewangelickiej. Taka zmiana funkcji była w niewielkich miejscowościach częsta. Na potrzeby nauczania wykorzystywano istniejące obiekty należące do parafii, majątku albo gminy.
Architektura budynku nadal zdradza jego pierwotne przeznaczenie. Elewacja i wejście były skierowane w stronę dawnego podwórza folwarcznego, a nie typowego dziedzińca szkolnego.
Po przeniesieniu szkoły do nowej siedziby budynek ponownie zaczął służyć celom mieszkalnym. Obecnie funkcjonuje jako dom wielorodzinny. W dokumentacji zabytkowej figuruje jako dawna szkoła ewangelicka, obecnie dom mieszkalny.
Boguszyce 72 — dawny dwór lub budynek zarządcy folwarku,
później szkoła ewangelicka
Szkoła przenosi się pod numer 63
W późniejszym okresie szkoła zaczęła działać w osobnym budynku pod numerem 63. Nie znamy dokładnej daty przeniesienia placówki, ale zachowana pocztówka potwierdza, że nowa siedziba istniała już w 1913 roku.
Budynek był parterowy, murowany i nakryty wysokim dwuspadowym dachem. Jego regularny układ okien oraz prosta forma odpowiadały architekturze niewielkiej szkoły wiejskiej.
Szkoła znana z pocztówki
Budynek pod numerem 63 został przedstawiony na pocztówce z 1913 roku. Pod fotografią umieszczono niemieckie słowo Schule, jednoznacznie określające jego ówczesną funkcję.
To właśnie tutaj działała późniejsza szkoła ewangelicka. Po zakończeniu II wojny światowej budynek zachował funkcję oświatową, lecz odtąd służył polskim dzieciom przybyłych do Boguszyc osadników.
Zmienił się język nauczania, kadra, program oraz społeczność uczniów, ale sam obiekt nadal pozostawał jednym z najważniejszych miejsc życia miejscowości.
Po zakończeniu działalności szkolnej budynek został przekształcony w świetlicę wiejską. Organizowano tutaj zebrania, zabawy, uroczystości, spotkania świąteczne i wydarzenia dla mieszkańców.
Dlatego obiekt funkcjonuje w pamięci lokalnej pod dwiema nazwami: „stara szkoła” i „stara świetlica”.
Boguszyce 63 — dawna szkoła ewangelicka, później polska szkoła
i świetlica wiejska
Izba Pamięci
Z dawną szkołą i późniejszą świetlicą związana była również działalność Izby Pamięci Gminy Oleśnica.
Mieszkańcy gromadzili tutaj fotografie, dokumenty, przedmioty codziennego użytku, pamiątki rodzinne i relacje dotyczące historii miejscowości.
Budynek ponownie stał się więc miejscem edukacji. Nie prowadzono już w nim zwykłych lekcji, ale opowiadano kolejnym pokoleniom o życiu dawnych mieszkańców Boguszyc i całej gminy.
Jedna szkoła, dwie siedziby
Starszy budynek
Dawny dwór lub dom zarządcy folwarku, później szkoła ewangelicka, następnie budynek mieszkalny.
Późniejszy budynek
Szkoła ewangelicka, po 1945 roku polska szkoła, następnie stara świetlica i miejsce związane z Izbą Pamięci.
Źródła i materiały
Przy opracowaniu tej strony wykorzystano informacje pochodzące z ogólnodostępnych materiałów historycznych i opracowań. Treść została przygotowana i zredagowana specjalnie na potrzeby projektu Boguszyczanie.